Sunucunuzu Veri Merkezine Taşımadan Önce Yapmanız Gereken Hazırlıklar

Taşıma günü sabahı sunucu yeni kabinde açıldı ama ağ bağlantısı yok. Yeni IP’yi girmek için uzaktan yönetim arayüzüne bağlanmak gerekiyor, şifresi ise üç yıl önce işten ayrılan çalışanın not defterinde. Bankanın ödeme servisi de yeni IP’yi tanımadığı için istekleri reddediyor. Sunucu taşıma işlerinde sorunların neredeyse tamamı, taşıma gününden önce yapılmayan hazırlıklardan çıkar.

Bu yazıda sunucunuzu bir veri merkezine taşımadan önce yapmanız gerekenleri iki hafta öncesinden başlayan bir takvimle anlatıyoruz. Komut örnekleri hem Linux hem Windows sunucular için verildi. Sunucu barındırma hizmetine geçerken bu listeyi izlerseniz kesinti süresini birkaç saatle sınırlayabilirsiniz.

Taşıma takvimi: İki hafta öncesinden başlayın

Taşımayı tek bir güne sığdırmaya çalışmak en sık yapılan hatadır. Hazırlığı zamana yaymak, son günün sürprizlerini önler.

• T-14 gün: Envanteri çıkarın, enerji tüketimini ölçün, barındırma paketini seçin.
• T-7 gün: Tam yedek alın ve bir test ortamına geri yükleyerek doğrulayın. IP izin listesi kullanan üçüncü taraflara haber verin.
• T-2 gün: DNS kayıtlarının TTL süresini 300 saniyeye düşürün.
• T-1 gün: Son kontrolleri yapın, kullanıcılara bakım duyurusu gönderin.
• Taşıma günü: Servisleri durdurun, son yedeği alın, sunucuyu kapatıp paketleyin.
• T+1 gün: İzleme kayıtlarını, yedek görevlerini ve hata günlüklerini kontrol edin.

Envanter ve belgeleme

Fiziksel envanter, barındırma paketini doğru seçmeniz için gereklidir. Sunucunun kaç U yer kapladığını, ray kitinin olup olmadığını, kaç güç kaynağı bulunduğunu ve ortalama ne kadar enerji çektiğini not edin. Etiketteki güç değeri genellikle gerçek tüketimin çok üzerindedir. Ölçüm için IPMI destekli sunucularda şu komut yeterlidir:

sudo ipmitool dcmi power reading

Mantıksal envanter ise taşıma sonrası sorunları önler. Sunucuda çalışan servisleri, dinlenen portları, zamanlanmış görevleri ve lisans bilgilerini listeleyin. En kritik madde şifrelerdir: işletim sistemi yöneticisi, BIOS, RAID kartı ve IPMI şifrelerini bir şifre kasasına kaydedin ve hepsini taşımadan önce tek tek deneyin.

Tam yedek alın ve geri yüklemeyi test edin

Taşıma sırasında sunucu sarsılır, diskler soğur ve tekrar ısınır. Yıllardır kapanmamış bir sunucunun ilk soğuk açılışında disk arızası yaşamak sık görülen bir durumdur. Bu yüzden yedek, taşımanın sigortasıdır.

Linux sunucuda dosyaları ve veritabanlarını şu komutlarla yedekleyebilirsiniz:

rsync -aHAX --numeric-ids /var/www/ yedek@yedek-sunucu:/yedek/web/
mysqldump --single-transaction --routines --triggers --all-databases | gzip > tum-veritabanlari.sql.gz

Windows Server’da yerleşik yedekleme aracı tam sistem yedeği alır:

wbadmin start backup -backupTarget:E: -include:C: -allCritical -quiet

Yedeğin işe yaradığını görmenin tek yolu geri yüklemektir. Yedeği küçük bir test ortamına açın, uygulamanın çalıştığını ve verinin eksiksiz olduğunu doğrulayın. Yedeklerin en az bir kopyasını sunucudan ve taşınacak donanımdan bağımsız bir yerde tutun.

Ağ planı: IP, DNS ve izin listeleri

Veri merkezine geçtiğinizde sunucunuz büyük olasılıkla yeni IP adresleri alır. Bu değişiklik üç yerde iş çıkarır: sunucunun kendi ağ ayarları, DNS kayıtları ve sizi IP adresinizle tanıyan dış servisler.

DNS TTL süresini önceden düşürün

TTL (Time To Live), bir DNS kaydının ziyaretçilerin bilgisayarlarında ve servis sağlayıcılarda ne kadar süre önbellekte tutulacağını belirler. TTL 86400 saniye ise IP değişikliği bazı kullanıcılara bir gün sonra ulaşır. Taşımadan en az 48 saat önce TTL’yi 300 saniyeye düşürün. Mevcut değeri şu komutla görebilirsiniz:

dig +noall +answer ornekfirma.com A

Sunucunun yeni IP ayarını hazırlayın

Ubuntu sunucularda ağ ayarları netplan ile yapılır. Yeni yapılandırmayı taşımadan önce hazırlayıp ayrı bir dosyada bekletebilirsiniz. Değişikliği uygularken netplan try komutunu kullanın: Bağlantı koparsa ayar 120 saniye sonra otomatik olarak geri alınır.

network:
  version: 2
  ethernets:
    eno1:
      addresses: [203.0.113.10/24]
      routes:
        - to: default
          via: 203.0.113.1
      nameservers:
        addresses: [1.1.1.1, 8.8.8.8]

Windows sunucuda aynı ayar PowerShell ile yapılır:

New-NetIPAddress -InterfaceAlias "Ethernet" -IPAddress 203.0.113.10 -PrefixLength 24 -DefaultGateway 203.0.113.1
Set-DnsClientServerAddress -InterfaceAlias "Ethernet" -ServerAddresses 1.1.1.1,8.8.8.8

IP izin listelerini unutmayın

Ödeme kuruluşları, banka entegrasyonları, e-fatura servisleri ve bazı yazılım lisans sunucuları yalnızca tanımlı IP adreslerinden gelen isteklere izin verir. Bu servislere yeni IP’nizi taşımadan bir hafta önce bildirin. E-posta gönderen sunucular için yeni IP’nin ters DNS kaydını da tanımlatın. rDNS kaydının ne işe yaradığını daha önce ayrıntılı anlatmıştık.

Fiziksel hazırlık ve paketleme

Sunucuyu kapatmadan önce kabloları ve diskleri etiketleyin. Disk yuvalarının sırası, RAID dizisinin doğru tanınması için önemlidir. Sunucuyu mümkünse orijinal kutusunda, yoksa darbeye dayanıklı köpükle paketleyin. Ray kitini, güç kablolarını ve varsa lisans anahtarını aynı pakete koyun.

Kapatma işlemini sırayla yapın: Önce uygulamaları, sonra veritabanlarını durdurun ve son bir yedek alın. Ardından işletim sistemini düzgün şekilde kapatın. Güç düğmesine basılı tutarak kapatmak, özellikle veritabanı sunucularında veri bozulmasına yol açabilir.

Sunucu taşıma yöntemleri

Taşıma günü işlem sırası

Sunucu kabine yerleştirilip açıldıktan sonra DNS’i hemen değiştirmeyin. Önce yeni IP üzerinden servislerin çalıştığını doğrulayın. Bunun için bilgisayarınızın hosts dosyasına geçici bir kayıt ekleyip siteyi yeni adresten açabilirsiniz. Her şey yolundaysa DNS kaydını güncelleyin.

Önem Bilişim’de bu sürecin fiziksel tarafı sizin için yapılır. İstanbul içindeki sunucular Datacasa’ya ücretsiz taşınır. Kargoyla gönderilen sunucular ise teslim alınıp kabine yerleştirilir ve bağlantıları yapılarak aktif edilir. Sunucunuzun yüksekliğine uygun 1U, 2U veya 4U barındırma paketini seçmeniz yeterlidir.

Taşıma sonrası kontrol listesi

Taşıma bittiğinde aşağıdaki kontrolleri yapın ve tamamladıklarınızı işaretleyin.

Disk sağlığını ve başarısız servisleri hızlıca görmek için Linux’ta şu iki komut işinizi görür:

sudo smartctl -H /dev/sda
systemctl --failed

İlginizi çekebilir: Hangi şirketler kendi sunucusunu veri merkezinde barındırmalı? 7 gerçek senaryo

Sıkça sorulan sorular

Sunucu taşıma ne kadar kesinti yaratır?

Hazırlık iyi yapıldıysa kesinti, sunucunun kapatılıp yeni yerinde açılmasına kadar geçen süreyle sınırlıdır. İstanbul içi bir taşımada bu genellikle birkaç saattir. DNS TTL süresi önceden düşürüldüyse yeni adrese geçiş de dakikalar içinde tamamlanır.

DNS TTL ne zaman düşürülmeli?

Mevcut TTL süresi kadar önceden. Kayıt 86400 saniyeyse yani bir günse, en az bir gün önce düşürmeniz gerekir ki eski uzun süreli önbellekler sona ersin. Güvenli bir alışkanlık olarak 48 saat önce 300 saniyeye indirin. Taşıma tamamlandıktan sonra TTL’yi eski değerine geri alabilirsiniz.

Sunucumu kargoyla göndermek güvenli mi?

Doğru paketlenirse evet. Sunucuyu orijinal kutusunda ya da sıkı oturan köpükle paketleyin, diskleri yuvalarında sabitleyin ve paketi sigortalı gönderin. Göndermeden önce mutlaka güncel bir yedek alın. Böylece taşıma sırasında bir disk zarar görse bile veriniz güvende olur.

IP adresim değişmeden taşıma yapabilir miyim?

Ofisinizdeki IP adresi internet servis sağlayıcınıza aittir, bu yüzden veri merkezine taşınamaz. Kendinize ait, bir RIR’den tahsis edilmiş IP bloğunuz varsa veri merkezi bunu sizin adınıza anons edebilir. Bu durumda IP adresleriniz değişmez ve DNS ile izin listesi güncellemelerine gerek kalmaz.

Taşımadan önce hangi şifreleri kontrol etmeliyim?

İşletim sistemi yönetici hesabı, BIOS, RAID kartı ve IPMI ya da iDRAC, iLO gibi uzaktan yönetim arayüzlerinin şifrelerini kontrol edin. Sunucu yeni ağda ilk açıldığında bu arayüzlere ihtiyacınız olabilir. Hepsini taşımadan önce bir kez deneyin ve bir şifre kasasında saklayın.

Taşıma sonrası ilk 24 saatte neyi izlemeliyim?

Servislerin erişilebilirliğini, disk sağlığını, zamanlanmış görevlerin ve yedeklemelerin çalışıp çalışmadığını, e-posta gönderiminin spam klasörüne düşüp düşmediğini ve uygulama hata günlüklerini izleyin. Yeni IP’den gelen isteklerin üçüncü taraf servislerce kabul edildiğini de kontrol edin.

Sonuç: Hazırlık, taşıma gününü kısaltır

Sunucu taşıma, iyi bir hazırlıkla birkaç saatlik planlı bir bakım işine dönüşür. Envanter, test edilmiş yedek, önceden düşürülmüş TTL ve güncellenmiş IP izin listeleri taşıma gününün sürprizlerini ortadan kaldırır.

Taşımanın fiziksel kısmını profesyonel bir ekibe bırakmak isterseniz Önem Bilişim’in Datacasa İstanbul’daki barındırma hizmetini inceleyebilirsiniz. Donanım almadan yeni bir sunucuyla başlamayı düşünüyorsanız fiziksel sunucu paketleri de bir seçenek. Diğer sunucu rehberleri Önem Bilişim blogunda yer alıyor.