Yarım Kabin ile Tam Kabin Arasındaki Farklar: Hangi Boyut Size Uygun?

Elinizde dokuz sunucu, iki switch ve bir güvenlik duvarı var. Bugünkü ihtiyaç yarım kabine sığıyor gibi görünüyor ama satış ekibi önümüzdeki yıl iki yeni proje bekliyor. Yarım kabinle başlayıp sonra taşınmak mı, yoksa baştan tam kabin almak mı daha mantıklı? Yarım kabin ile tam kabin farkı, yalnızca kaç U yer kapladıklarından ibaret değildir.

Bu yazıda iki boyutu alan, enerji, güvenlik ve büyüme açısından karşılaştırıyoruz. Elinizde henüz donanım yoksa aynı veri merkezinde fiziksel sunucu kiralamanın kabin hesabını tamamen ortadan kaldırdığını da hatırlatalım. Yazının ortasındaki hesaplayıcıyla kendi cihaz listeniz için uygun boyutu görebilirsiniz.

Kabin boyutları: Çeyrek, yarım ve tam kabin

Kabin yüksekliği U (rack unit) ile ölçülür. Bir U, 44,45 mm’dir. Standart 19 inç kabinlerde en sık kullanılan boyutlar şunlardır:

• Çeyrek kabin (10U): Birkaç sunucu ve bir switch için başlangıç alanı.
• Yarım kabin (21U): Tam kabinin yarısı. Genellikle kendi kilidi olan ayrı bir bölmedir.
• Tam kabin (42U): Tek bir müşteriye ait kabinin tamamı.

Kabinlerin genişliği 600 veya 800 mm, derinliği ise çoğunlukla 1000–1200 mm’dir. Derin sunucular ve kablo yönetimi için derinlik de önemlidir. Sunucunuzun ray uzunluğunu teklif aşamasında paylaşmanız iyi olur.

Yarım kabin ile tam kabin farkı: Temel kriterler

Paylaşımlı kabin ne demek?

Birçok veri merkezinde yarım kabin, fiziksel olarak tek bir 42U kabinin üst ya da alt bölmesidir. İki bölme ayrı kapılar ve ayrı kilitlerle ayrılır. Güvenlik açısından bu genellikle yeterlidir. Ama arka taraftaki kablo kanalları ve hava akışı iki müşteri arasında ortaktır. Kendi ağ cihazlarını, kendi kilit politikasını ve tam izolasyonu şart koşan kurumsal yapılar bu yüzden tam kabini tercih eder.

Asıl sınır çoğu zaman enerjidir

Tam kabin 42U sunar ama her U’yu doldurabileceğiniz anlamına gelmez. Her biri ortalama 300 W çeken 42 adet 1U sunucu, toplamda 12,6 kW enerji ister. 230 V şebekede 16 A’lik bir hat, %80 güvenlik payıyla yaklaşık 2,9 kW sürekli yük taşır. Yani enerji paketi büyütülmeden tam kabinin büyük bölümü boş kalır.

Bu yüzden kabin boyutunu belirlerken iki hesabı birlikte yapın: toplam U ve toplam enerji. Hangisi önce sınıra ulaşıyorsa, boyutu o belirler. Yüksek yoğunluklu sunucularda yarım kabin bile enerji açısından dolabilir. Düşük tüketimli ağ cihazlarında ise çeyrek kabin uzun süre yeter.

Isı ve körleme panelleri

Kabindeki boş U’lar, sıcak havanın ön tarafa geri dönmesine yol açar. Bunu önlemek için boşluklara körleme paneli (blanking panel) takılır. Yarım kabinde boş alan azdır ama paylaşımlı hava akışı vardır. Tam kabinde ise boşlukları kapatmak tamamen sizin sorumluluğunuzdadır. Basit bir panel, cihazların giriş sıcaklığını birkaç derece düşürebilir.

Maliyet açısından: U başına düşünmek

Teklifleri karşılaştırırken toplam aylık bedele değil, kullanılabilir U başına düşen bedele bakın. Tam kabinin aylık bedeli yarım kabinin iki katı olmak zorunda değildir. Kabin yapısı, kapı, kilit ve arka taraftaki dağıtım altyapısı tek müşteriye kurulduğu için U başına maliyet çoğu zaman düşer.

Ancak boş kalan U’lar da para demektir. Elinizde yalnızca 12U’luk ekipman varsa, tam kabinin 30U’luk boş alanı için ödediğiniz bedel büyüme gerçekleşene kadar atıl kalır. Doğru hesap şudur: Önümüzdeki 24 ayda kaç U’ya ulaşacaksınız? Bu süre içinde yarım kabinden tam kabine taşınmak zorunda kalacaksanız taşınma günü, yeniden kablolama ve planlı kesinti maliyetini de yarım kabinin hanesine yazın.

Enerji tarafında ise tablo farklıdır. Enerji paketleri genellikle kabin boyutundan bağımsız olarak amper üzerinden fiyatlanır. Yani aynı 8 A’lik yük, yarım kabinde de tam kabinde de benzer bir enerji maliyeti doğurur. Boyut kararını değiştiren kalem çoğunlukla alan ve izolasyondur.

Ağ ve kablolama farkları

Tam kabinde genellikle kabinin tepesine bir “top-of-rack” switch yerleştirilir ve tüm sunucular bu switch’e kısa kablolarla bağlanır. Yarım kabinde aynı düzen daha küçük ölçekte kurulur ama kablo kanalları komşu bölmeyle ortak olabilir. Tam kabinde iki ayrı PDU’yu (A ve B hattı) kabinin iki yanına dikey olarak monte etmek de daha kolaydır. Bu, çift güç kaynaklı sunucularda yedekliliği sade bir kablolamayla kurmanızı sağlar.

Kabin boyutunuzu hesaplayın

Aşağıdaki hesaplayıcıya cihaz sayılarınızı girin. Araç toplam U’yu, büyüme payını ve tahmini enerji yükünü hesaplar ve buna göre bir boyut önerir. Ortalama tüketimler tahmindir. Mümkünse kendi ölçtüğünüz değerleri kullanın.

Hesabı elle yapmak isterseniz

1. Her cihazın U yüksekliğini toplayın.
2. Patch panel ve kablo düzenleyiciler için 2–3U ekleyin.
3. Toplamın üzerine en az %30 büyüme payı koyun.
4. Cihazların ölçülmüş ortalama tüketimini toplayın, 230’a bölerek amper değerini bulun.
5. Amper değerini 0,8’e bölün. Sonuç, ihtiyaç duyduğunuz minimum hat kapasitesidir.

Hangi durumda hangi boyut?

Çeyrek kabin iki ila dört cihaz için yeterlidir. Küçük bir yedekleme sunucusu ve bir switch ile felaket kurtarma noktası kuran şirketler için uygundur. Yarım kabin, beş ile on beş cihaz arasındaki yapılar için en dengeli seçenektir. KOBİ’lerin çoğu buradan başlar.

Tam kabin ise kendi depolama sistemini çalıştıran, birden fazla ağ katmanı kuran ya da iki yıl içinde cihaz sayısının ikiye katlanmasını bekleyen yapılar içindir. Tek bir sunucunuz varsa bu boyutların hiçbirine gerek yoktur. 1U’dan 4U’ya sunucu barındırma paketleri yalnızca kullandığınız alan için ödeme yapmanızı sağlar.

Cihazlarınızı satın almak yerine kiralamayı düşünüyorsanız, donanım yatırımı gerektirmeyen fiziksel sunucular kabin boyutu hesabını sizin yerinize sağlayıcıya bırakır. Kendi cihazlarınız için ise Datacasa İstanbul’da çeyrek, yarım ve tam kabin kiralama seçenekleri var.

İlginizi çekebilir: Veri merkezi seçerken dikkat edilmesi gereken 5 kritik detay

Sıkça sorulan sorular

Yarım kabin kaç U’dur?

Yarım kabin genellikle 21U’dur, yani standart 42U’luk bir tam kabinin yarısıdır. Bazı veri merkezleri 20U veya 22U gibi farklı bölmeler de sunar. Teklif alırken net U sayısını ve bunun kaçının cihazlarınıza, kaçının kablo yönetimine ayrıldığını sorun.

Tam kabin kaç sunucu alır?

Teorik olarak 42 adet 1U sunucu sığar. Pratikte ağ cihazları, patch panel, kablo düzenleyici ve enerji sınırı nedeniyle bu sayı çok daha düşüktür. Ortalama 300 W çeken sunucularla 16 A’lik bir hat yalnızca dokuz on sunucuyu güvenle besler. Kapasiteyi U’ya değil enerjiye göre planlayın.

Yarım kabinden tam kabine geçmek zor mu?

Aynı veri merkezinde geçiş mümkündür ama bir taşınma işidir. Cihazlar sökülür, yeni kabine monte edilir ve kablolar yeniden yapılır. Bu süreç genellikle planlı bir kesinti gerektirir. Büyüme bekliyorsanız baştan büyük boyut seçmek ya da sağlayıcıdan bitişik kabin için öncelik istemek taşınmayı kolaylaştırır.

Kabin derinliği neden önemli?

Bazı sunucular ve depolama cihazları 800 mm’den derindir. Arkada kablo yönetimi ve PDU’lar için de alan gerekir. Kabin derinliği yetersizse cihaz raya oturmaz ya da arka kapı kapanmaz. Cihazlarınızın derinliğini ve ray tipini teklif aşamasında belirtin.

Kabinde boş U bırakmak sorun olur mu?

Boş U’lar kapatılmazsa sıcak hava ön tarafa geri döner ve cihazların giriş sıcaklığı yükselir. Bu yüzden boş alanlara körleme paneli takılmalıdır. Panel takıldığında boş alan sorun değildir, aksine büyüme payı olarak işinize yarar.

Sonuç: Bugüne değil iki yıl sonrasına göre seçin

Yarım kabin ile tam kabin farkı kâğıt üzerinde 21U’dur. Doğru seçim ise bugünkü cihaz sayısından çok iki yıl sonraki ihtiyacınıza bağlıdır. U ve enerji hesabını birlikte yapın, en az %30 büyüme payı bırakın ve paylaşımlı kabinin sizin için yeterli olup olmadığını netleştirin.

Kabin hesabıyla hiç uğraşmak istemiyorsanız Önem Bilişim’in Xeon ve Ryzen fiziksel sunucularını inceleyebilirsiniz. Diğer altyapı rehberleri için Önem Bilişim blog sayfasını ziyaret edebilirsiniz.